Η Αυτοθυσία της Ελληνικής Δύναμης της Κύπρου (ΕΛΔΥΚ)

 

Μια μαρτυρία του Υποστράτηγου Σπυρίδωνα Δελλή

 

Γράφει ο Δρ.Ναπολέων Θ. Βλάσσης Υπ/γος Ε.Α,

Δ/ντής Δ/σης Κολλεγίου Ρόδου

 

Με εθνική συγκίνηση θα έλεγα, μελέτησα το βιβλίο – πόνημα «μαρτυρία» του Υποστράτηγου Δελλή Σπυρίδωνα, ενός αγωνιστή Αξιωματικού Μάχιμου, ο οποίος με ανυπέρβλητο θάρρος και ανδρεία καθοδήγησε το Λόχο Διοικήσεως της ΕΛΔΥΚ, την αποφράδα περίοδο 20Ιουλίου και 14-16/8/1974 και συμμετέχοντας ενεργά στις μάχες αντιστάθηκε μαζί με τους άνδρες του εναντίον των στρατευμάτων του Αττίλα 1 και Αττίλα 2 . Η ηρωική αυτοθυσία των ανδρών είχε ως συνέπεια να παραμείνει ελεύθερη η Λευκωσία.

 

Με τι μέσα να σμιλέψεις ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ελληνικής και Κυπριακής Ιστορίας, όταν ακόμη και σήμερα, σημειώνεται στο Διεθνές Δίκαιο ένα διαρκές έγκλημα; Η κατοχή της Βορείας Κύπρου από το 1974, αυτό το όνειδος σε Παγκόσμιο επίπεδο;

Το βιβλίο «μαρτυρία» του Υποστράτηγου Σπυρίδωνα Δελλή είναι σήμερα επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε. Καθόσον γινόμαστε μάρτυρες της Τούρκικης αδιαλλαξίας, της ιμπεριαλιστικής πολιτικής, των επεκτατικών βλέψεων και της συνεχούς αμφισβήτησης Διεθνών Συνθηκών κατοχυρωμένων από το Διεθνές Δίκαιο.

Πέρασαν 38 χρόνια έως ότου ωριμάσουν οι συνθήκες πρώτα στην ψυχή και στο πνεύμα του συγγραφέα Υποστράτηγου Δελλή, ώστε να μετουσιωθούν τα βιώματα, οι μαρτυρίες, οι συνθήκες, οι κακοί χειρισμοί Πολιτικής και Στρατιωτικής ηγεσίας, οι θυσίες, οι νεκροί και οι αγνοούμενοι συνάδελφοι του, και να αποτυπωθούν όλα αυτά τα συγκλονιστικά ιστορικά γεγονότα στο παρόν βιβλίο.

Γράφει ο Υπ/γος Δελλής : «Οφείλω ως Αξιωματικός να παραθέσω τα γεγονότα ωθούμενος από αίσθημα ευθύνης προς ανώτερους, κατωτέρους Αξιωματικούς και οπλίτες της ΕΛΔΥΚ, νεκρούς, τραυματίες, επιζώντες». Υποστηρίζει ότι αποτελεί χρέος του η συγγραφή του βιβλίου καθώς και βοήθεια στην ιστορική καταγραφή των γεγονότων.

Κατά την ταπεινή μου άποψη, γνωρίζοντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του Συγγραφέα, η σημαντικότερη αιτία της δημιουργίας του βιβλίου του, είναι το γεγονός ότι στην ψυχή του ήθελε να παραμείνει «ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟΣ», όπως ακριβώς δικαιώθηκε από τα ιστορικά γεγονότα.

Από τον τρόπο παράθεσης των γεγονότων, τον οξύ λόγο που γίνεται καυστικός για πολιτικούς και στρατιωτικούς, συνάγεται αβίαστα ότι η Υπ/γος Σπυρίδων Δελλής δεν μπορεί να συμβιβαστεί με την ιδέα ότι: «χάθηκε η μάχη της Κύπρου», δεν μπορεί αυτός ο Ασυμβίβαστος ηγέτης να πιστεύει ότι με τις άστοχες, υστερόβουλες και εξευτελιστικές αποφάσεις τους, οι Διοικούντες τότε το Α.Ε.Δ, μείωσαν την αμυντική θωράκιση της Μεγαλονήσου, αφενός και αφετέρου, δεν ενίσχυσαν με μέσα και δυνάμεις την ΕΛΔΥΚ, και ταυτόχρονα δεν έδωσαν τις κατάλληλες εντολές αντεπίθεσης και απόκρουσης των εχθρικών βάρβαρων εισβολέων. Στις σελίδες του εξαιρετικού βιβλίου αναδύεται ένας αγέρωχος, ασυμβίβαστος Αξιωματικός ο οποίος παραθέτει τα ιστορικά γεγονότα με συναίσθημα απέραντης αγάπης και υπερηφάνειας για την Κύπρο, αλλά ταυτόχρονα και με συναισθήματα απογοήτευσης, αγανάκτησης και οργής γι΄αυτούς που ως υπεύθυνοι στο Δικτακτορικό Καθεστώς και στην προσωρινή Κυβέρνηση και ΑΕΔ, οι οποίοι μας οδήγησαν στην πλέον  αποφράδα και μειωτική περίοδο της σύγχρονης ιστορίας μας.

Το βιβλίο χωρίζεται σε έξι (6) μέρη και στο τέλος του βιβλίου παρατίθεται τα παραρτήματα.

Στο Πρώτο Μέρος ο συγγραφέας πραγματοποιεί μια ιστορική αναδρομή από την Αρχαιότητα τη Βυζαντινή περίοδο και την Τουρκοκρατία. Στο Δεύτερο Μέρος, παραθέτει τα γεγονότα από την αποχώρηση της Ελληνικής Μεραρχίας από την Κύπρο μέχρι το Πραξικόπημα. Στο Τρίτο Μέρος αναφέρεται στην Τουρκική Πολιτική για το Κυπριακό με αδιάσειστα στοιχεία και επιχειρήματα τα οποία σήμερα είναι επίκαιρα. Στο Τέταρτο μέρος περιγράφει την εχθρική επίθεση – αποβίβαση – «Αττίλας 1». Στο Πέμπτο μέρος καταγράφει τα γεγονότα από την ανακωχή έως τον Αττίλα 2 και στο Έκτο Μέρος επισημαίνει τις συνέπειες.

Επίθεση – Απόβαση

1η φάση Αττίλας 1

Την 06.00 ώρα της 20ης Ιουλίου εκδηλώθηκε η ιταμή και απρόκλητη επίθεση από δύο τουρκικά αεροσκάφη και επαναλήφθηκε την 08.00 ώρα. Για την επίθεση ενημερώθηκε ο συγγραφέας και οι άλλοι Αξιωματικοί από τον Διευθυντή της ΕΛΔΥΚ (Νικολαϊδη) μια ώρα πριν την επίθεση.

Ο Στρατηγός Δελλής παραθέτοντας και ορθοτομώντας τα βιωμένα ιστορικά γεγονότα, υποστηρίζει ότι η μονομερής και απρόκλητη κήρυξη πολέμου ήταν εναντίον της Ελλάδος και της Κύπρου.

Εντύπωση προκαλεί η στάση του Δ/τη της ΕΛΔΥΚ ο οποίος περιφερόμενος με το όπλο στο χέρι απαγόρευε στους μαχητές της ΕΛΔΥΚ να ανοίξουν πυρ εναντίων των Τουρκικών αεροσκαφών, παρά τις ανθρώπινες απώλειες και τις καταστροφές που είχαν σημειωθεί στο χώρο του Στρατοπέδου της ΕΛΔΥΚ.

Τις απογευματινές και νυχτερινές ώρες εκδηλώθηκε από πλευράς ΕΛΔΥΚ επίθεση προς Κιόνελι η οποία στέφθηκε με αποτυχία.  Απώλειες της 1ης ημέρας (20ης Ιουλίου): 8 νεκροί, 11 αγνοούμενοι και πολλοί τραυματίες.

 

2η ΦΑΣΗ : ΑΤΤΙΛΑΣ  2

Από τις κορυφαίες στιγμές του βιβλίου είναι η περιγραφή της Β` φάσης του Αττίλα 2. Ο Στρατηγός Δελλής φέρνει στο φως τη βιωμένη εμπειρία του, ως Ταγματάρχης Δ/της του Λόχου Διοικήσεως. Με συγκίνηση, Εθνική περηφάνια, αγωνιστικό πνεύμα καταγράφει με κάθε λεπτομέρεια ορθοτομώντας τον ιστορικό – εθνικό χρόνο. Οι στιγμές είναι μοναδικές και ανεπανάληπτες.

Κατά την ταπεινή μου γνώμη, αυτή η περιγραφή των ιστορικών – εθνικών στιγμών ίσως είναι η ψυχή όλου του βιβλίου, εφόσον ο Στρατηγός ξεδιπλώνει όλη την αγάπη του και τις ιδιαίτερες ικανότητες που είχε στο πεδίο της μάχης, στο ύψιστο για την πατρίδα καθήκον. Παρά το γεγονός ότι διοικούσε μια Μονάδα, η οποία επιφορτιζόταν διάφορες υπηρεσίες, εντούτοις η Μονάδα της Λόχου Διοικήσεως ανέλαβε «αποστολή Μάχης», και την έφερε επιτυχώς εις πέρας, γεγονός το οποίο έχει καταγραφεί ως μοναδικό στη νεότερη ιστορία μας.

Οι εισβολείς πραγματοποίησαν την πρώτη αεροπορική επιδρομή των 05.00 ώρας της 14 Αυγούστου 1974, σε βάρος του Στρατοπέδου ΕΛΔΥΚ, που κράτησε μέχρι των 10.30 πρωινή.

Ταυτόχρονα ξεκίνησε η πρώτη τουρκική επίθεση με πεζικό και άρματα, όμως η σθεναρή αντίσταση των ελληνικών δυνάμεων θρυμμάτισε την εχθρική επίθεση και οι Τούρκικες δυνάμεις υποχώρησαν.

Στις 11.20 ώρα της ίδιας ημέρας οι εισβολείς επιχείρησαν δεύτερη επίθεση, κατά της τοποθεσίας του Λόχου Διοικήσεως. Οι Τούρκοι έπαθαν κυριολεκτικά πανωλεθρία εγκαταλείποντας νεκρούς και τραυματίες στο πεδίο της μάχης. Στόχος των εισβολέων ήταν η διάσπαση της αμυντικής τοποθεσίας και η προέλασή τους προς Νοτιοδυτικά της Λευκωσίας (Στροβόλο – Αθαλάσσας) με επακόλουθο την κατάληψη ολόκληρης της Λευκωσίας.

Την πρώτη ημέρα η ΕΛΔΥΚ είχε απώλειες : 2 οπλίτες νεκρούς από το Λόχο Διοικήσεως και 1 Αξιωματικό και 6 Οπλίτες τραυματίες από τα άλλα τμήματα.

Aκήρυχτη   Εκεχειρία

Την επόμενη ημέρα 15 Αυγούστου οι Τούρκοι άρχισαν τα πυρά εκ νέου, όμως με στοχευμένη καθοδήγηση του Στρατηγού Δελλή, εξουδετερώθηκε ο εχθρικός στόχος. Στη συνέχεια ακολουθεί ένα ιστορικό γεγονός το οποίο εξυψώνει την ηθική υπόσταση του Στρατηγού Δελλή και τον κατατάσσει σε επίπεδο των Ελλήνων Στρατηλατών.

Προϊούσης της ημέρας και μέσα στην ένταση του θανάτου, όπου κάθε στιγμή είναι αιώνας, γιατί είναι μοναδική, οι Έλληνες μαχητές της ΕΛΔΥΚ αντελήφθησαν ότι 4 τούρκικα άρματα κινήθηκαν προς το μέρος τους και πίσω απ’ αυτά, οι Τούρκοι περισυνέλλεγαν τους νεκρούς τους, τους τραυματίες τον οπλισμό και τις εξαρτήσεις.

Ο Στρατηγός Δελλής δείχνοντας μεγαλοψυχία, ανυπέρβλητο ηθικό ανάστημα, πρότεινε να μην αρχίσουν πυρ, προκειμένου να αφήσουν τους Τούρκους να πάρουν τους νεκρούς τους στο πλαίσιο ακήρυχτης εκεχειρίας. Ως απόγονος ένδοξων Αρχαίων Ελλήνων έδειξε το πρόσωπό της ηθικής του Πολιτισμού που εδράζεται στις αρχές της Ολυμπιακής εκεχειρίας αλλά και χριστιανικής έννοιας του «πλησίον».

Στη συνέχεια τη δεύτερη μέρα συνεχίστηκαν οι βομβαρδισμοί και τελικά οι απώλειες της 15ης Αυγούστου ήταν: 1 οπλίτης νεκρός και 7 τραυματίες.

Η 16η Αυγούστου 1974 χαρακτηρίστηκε ως η πιο σφοδρή από πλευράς εχθρικών επιθέσεων και απωλειών.

Οι ρoυκέτες και οι βόμβες « Ναπάλμ», μετέτρεψαν το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ και την περιοχή σε «κόλαση». Ωστόσο η διορατικότητα του Στρατηγού και η αυταπάρνηση του Αντ/ρχου Κόκα κατεύθυναν τα τούρκικα αεροσκάφη, κατά τέτοιο τρόπο ώστε να χτυπήσουν δικές τους θέσεις με αποτέλεσμα να έχουν τεράστιες απώλειες οι Τούρκοι. Οι συνθήκες πολέμου ήταν ακραία τραγικές. Ο θάνατος έκανε υπερπτήσεις πάνω από τα κεφάλια τους.

Ο Στρατηγός Δελλής βρέθηκε σε όρυγμα όταν εχθρικό άρμα βρέθηκε από πάνω του. Όμως η δίψα για αντίσταση και ο πόθος για τη νίκη οδήγησε τους Έλληνες μαχητές σε πράξεις εφάμιλλες των ηρώων των Θερμοπυλών του Αθανασίου Διάκου και των ηρώων στο Μανάκι. Ο Λοχαγός Σταυριανάκος στην προσπάθειά του να σκοτώσει τον οδηγό εχθρικού άρματος δέχτηκε ριπή πυροβόλου κι έπεσε νεκρός.

Αυτή την ημέρα των μαχών σημειώθηκαν και άλλα γεγονότα όπως η διάσωση του τραυματία γιατρού Ανθυπολογαγού Κίτρου, από την πίστη και την ψυχική δύναμη του Στρατηγού Δελλή και την αυτοθυσία του οδηγού Θωμά, κάτω από πραγματικά αντίξοες συνθήκες.

Οι απώλειες των Λόχων της ΕΛΔΥΚ, που υπερασπίζονται το στρατόπεδο τους και το ύψωμα Β, κατά τις σφοδρές μάχες της 2ης φάσης του Αττίλα 2, ήταν συγκλονιστικά τραγικές, η θυσία των μαχητών της ΕΛΔΥΚ για να παραμείνει ελεύθερη σε ελληνικά χέρια η Λευκωσία είχε ως συνέπεια:

α) να πέσουν νεκροί (2) Αξιωματικοί, (1) από το Λόχο Διοικήσεως,

    (2) Υπ/αξιωματικοί, (1) από ΛΔ, 76 οπλίτες, οι 16 από ΛΔ.

β) Τραυματίες (1) Ανθ/στης και 22 οπλίτες.

γ) Αγνοούμενοι 2 Αξιωματικοί , 1 Μόνιμος Υπ/κος, 12 οπλίτες.

Μετά την κατάπαυση του πυρός (18 Αυγούστου 1974) η EΛΔΥΚ αναδιοργανώθηκε και εγκατέστησε φύλακα στη γραμμή δυτικά του Διεθνούς Αεροδρομίου της Λευκωσίας.

Το βιβλίο «Η Αυτοθυσία της Ελληνικής Δύναμης Κύπρου (ΕΛΔΥΚ), μια μαρτυρία, συγκαταλέγεται ανάμεσα στα ιστορικά βιβλία ντοκουμέντα – Μαρτυρίες της Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας, γραμμένο με την αδάμαστη και ασυμβίβαστη ψυχή,  το πνεύμα και τη Στρατηγική δεινότητα του Στρατηγού Σπυρίδωνα Δελλή.

Το βιβλίο αποπνέει αγάπη, σεβασμό και αφοσοίωση στην Διχοτομημένη Κύπρο προς τους ηρωικούς πεσόντες, που έχυσαν το αίμα τους και στους αγωνιστές, αλλά και οργή και αγανάκτηση για τους πρωταίτιους της Εθνικής τραγωδίας της Κύπρου.

Υποκλίνομαι με απέραντο σεβασμό στο μεγαλείο της αδάμαστης ελεύθερης ελληνικής ψυχής γιατί όπως αναφέρει ο Σολωμός στους Ελεύθερους πολιορκημένους :

 

«Όποιος πεθαίνει σήμερα, χίλιες φορές πεθαίνει».

 

Άπειρες ευχαριστίες προς τον Στρατηγό Δελλή Σπυρίδωνα.