Wednesday, June 19, 2024

      Subscribe Now!

 

spot_img
spot_img
In GreekΗ πιο «ευρωπαϊκή» ορχήστρα της Αμερικής;

Η πιο «ευρωπαϊκή» ορχήστρα της Αμερικής;

Hellenic News of America
Hellenic News of Americahttps://www.hellenicnews.com
The copyrights for these articles are owned by HNA. They may not be redistributed without the permission of the owner. The opinions expressed by our authors do not necessarily reflect the opinions of HNA and its representatives.

Latest articles

Του Φώτη Καλιαμπάκου*

Με τη σύμπραξη δύο κορυφαίων σολίστ επανέρχεται στη Νέα Υόρκη για δυο συναυλίες η κορυφαία Συμφωνική Ορχήστρα της Βοστόνης. Τις συναυλίες της 24ης και 25ης Απριλίου θα διευθύνει ο μόνιμος μουσικός διευθυντής της Συμφωνικής της Βοστόνης, ο Λετονός Andris Nelsons, οποίος θεωρείται ένας από τους κορυφαίους αρχιμουσικούς της γενιάς του.

Ο πιο ταλαντούχος αρχιμουσικός της γενιάς του;

Η πρώτης μας εντύπωση από τον Andris Nelsons ήταν σε μια συγκλονιστική παράσταση και μία ίσως την κορυφαία συναυλία που ο υπογράφων έχει παρακολουθήσει όλα αυτά τα χρόνια στο Carnegie Hall. Στα πλαίσια του αφιερώματος «Βιέννη 1900 – Πόλη των Ονείρων» το 2014, στο οποίο είχαν ενταχθεί και συναυλίες του Λεωνίδα Καβάκου, η Φιλαρμονική Ορχήστρα της Βιέννης είχε παρουσιάσει μια μεγάλη σειρά συναυλιών και, υπό την ιδιότητά της ως Ορχήστρα της Κρατικής Όπερας της Βιέννης. Ο Nelsons είχε διευθύνει δύο από αυτές. Μια συμφωνική συναυλία με έργα Haydn και Brahms και την «βιβλικών διαστάσεων» ερμηνεία, της «Σαλώμης» Richard Strauss!

Ο Andris Nelsons διευθύνει τη Συμφωνική Ορχήστρα της Βοστόνης στο Carnegie Hall
Photo by Chris Lee

Μετά από εκείνη τη «Σαλώμη» οι πολύπειροι και πολύ απαιτητικοί Philharmoniker έπλεκαν σε ασυνήθιστα γι’ αυτούς υψηλούς τόνους το εγκώμιο του νεαρού Λετονού αρχιμουσικού Andris Nelsons, ενώ ο επί πολλές δεκαετίες κριτικός των New York Times Anthony Tommasini έγραφε ότι ο χορός των Επτά Πέπλων της συγκεκριμένης συναυλίας ήταν ο καλύτερος που είχε ακούσει στη ζωή του!

Thanks for reading Hellenic News of America

Λίγους μήνες πριν από εκείνο το νεοϋορκέζικο θρίαμβο με τους Βιεννέζους είχε ανακοινωθεί η ανάληψη από τον τριανταεπτάχρονο τότε Nelsons της καλλιτεχνικής διεύθυνσης της Συμφωνικής της Βοστόνης, μιας από τις καλύτερες ορχήστρες της Αμερικανικής Ηπείρου. Την ίδια χρονιά ο ραγδαία ανερχόμενος μαέστρος ενέτεινε τη συνεργασία του με τη Φιλαρμονική της Βιέννης, ανέλαβε τις συναυλίες του αείμνηστου Claudio Abbado στο φεστιβάλ της Λουκέρνης, ενώ το όνομά του συμπεριλήφθηκε με αξιώσεις, αν και τελικά δεν επελέγη, ανάμεσα στους υποψήφιους να αναλάβουν τη Φιλαρμονική του Βερολίνου. Ανέλαβε όμως μία άλλη σπουδαία ορχήστρα της Γερμανίας, την περίφημη Gewandhaus της Λειψίας, η οποία από τότε άρχισε να επισκέπτεται τακτικά και τη Βοστόνη.

Θρίαμβος για τη Christine Goerke, τον εκρηκτικό αρχιμουσικό Andris Nelsons και τη Συμφωνική Ορχήστρα της Βοστόνης στην Ηλέκτρα του Ρίχαρντ Στράους στο Carnegie Hall. Photo by Chris Lee.

Λίγες εβδομάδες αργότερα ο Nelsons ηγήθηκε της Συμφωνικής της Βοστόνης στη Νέα Υόρκη, για πρώτη φορά από την ανάληψη της ορχήστρας στην τακτική τριήμερη ετήσια εμφάνιση της στο Carnegie Hall. Και πάλι ο Nelsons επέδειξε και πάλι την «εκλεκτική συγγένεια» που έχει με το έργο του Richard Strauss, αυτή τη φορά με το αυτοβιογραφικό συμφωνικό ποίημα του συνθέτη: Heldenleben.

Στο πρόγραμμα της δεύτερης βραδιάς εκείνης της χρονιάς δέσποζε ακριβώς εκρηκτική ερμηνεία της Δεκάτης συμφωνία του Shostakovich, την ίδια περίοδο με την ηχογράφηση, την αμερικανική πρεμιέρα της οποίας είχε διευθύνει ο Δημήτρης Μητρόπουλος στον ίδιο χώρο στις 14 Οκτωβρίου του 1954. Στο τέλος εκείνης της περιοδείας και η Έκτη συμφωνία του Γκούσταβ Μάλερ σε μια πολύ συνεκτική ερμηνεία. Επίσης για πρώτη φορά στις ΗΠΑ στις 11 Δεκεμβρίου του 1947 υπό τον Μητρόπουλο.

Ο αρχιμουσικός, ο οποίος λόγω του χαρακτηριστικού πόντιουμ της συγκεκριμένης ορχήστρας φαινόταν σαν να διευθύνει από ψηλά, ασκούσε κυρίαρχο έλεγχο στο μουσικό γίγνεσθαι. Η διεύθυνση του ήταν πολύ λεπτομερής, με έντονες κινήσεις που ορισμένες φορές θύμιζαν το μέντορα του Mariss Jansons, και η υψηλού επιπέδου αναλυτική προσέγγιση στα έργα αναδείκνυε κάθε λεπτομέρεια, όχι όμως με τρόπο που να διαταράσσει το σύνολο, ενώ εκπληκτική ήταν η συνοχή των έργων και κυρίως η ισορροπία μεταξύ των διαφόρων ομάδων των οργάνων σε ένα σπάνιο αποτέλεσμα. Μοναδική ίσως ένσταση σε αυτή την οπωσδήποτε εντυπωσιακή, ολοκληρωτική θα λέγαμε, προσέγγιση θα ήταν ότι ενίοτε η έμφαση σε κάθε λεπτομέρεια τείνει να επιβραδύνει τη φυσική ροή των έργων που θα παρείχε αυθόρμητα η ορχήστρα, αν της επέτρεπε την ελευθερία που προσδοκούν οι ορχήστρες αυτού του επιπέδου, τουλάχιστον στα από τεχνικής πλευράς απλούστερα έργα. Έτσι στα δύο έργα της κλασσικής περιόδου που επίσης παρουσιάστηκαν τότε, το τελευταίο κονσέρτο για πιάνο του Μότσαρτ και το Κονσέρτο για βιολί του Μπετόβεν, ο λυρισμός των έργων έρρεε πιο αβίαστα από τους δύο σολίστες, τον Νεοϋορκέζο πιανίστα Richard Goode και τον Γερμανό βιολονίστα Christian Tetzlaff σε σχέση με την ορχήστρα.

Ο κορυφαίος Γερμανός τενόρος Jonas Kaufmann ως Τριστάνος με τη τη Συμφωνική Ορχήστρα της Βοστόνης υπό τον Andris Nelsons στο Carnegie Hall. Photo by Chris Lee.

Αυτές οι εμφανίσεις συνδύασαν με μοναδικό τρόπο και ανέδειξαν, σίγουρα σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από τα προηγούμενα χρόνια, την τεχνική αρτιότητα της ορχήστρας με τις εκφραστικές της δυνατότητες, τον λυρισμό και την εκφραστικότητα, ιδίως των εξαίσιων εγχόρδων που δικαιολογούν και τη φήμη της ως της πιο «Ευρωπαϊκής» ορχήστρας της Αμερικής. Ιδιαίτερα στο αργό μέρος της συμφωνίας του Mahler και στο κονσέρτο του Beethoven ο ήχος των εγχόρδων και ιδιαίτερα των πρώτων βιολιών έκοβε την ανάσα, ενώ ο εξάρχων Malcolm Lowe διακρίθηκε στα σολιστικά μέρη των έργων των Strauss, Shostakovich και Mahler.

To Φθινόπωρο του 2015 ο Nelsons επανέλαβε το θρίαμβο του στις όπερες του Richard Strauss, αυτή τη φορά, όχι με τη Φιλαρμονική της Βιέννης, αλλά με τη «δική» του πια Συμφωνική της Βοστόνης. Και αυτή η συναυλία ήταν ένας θρίαμβος με την Αμερικανίδα σοπράνο Christine Goerke εξαιρετική στον ομώνυμο ρόλο, αλλά την ορχήστρα να είναι και πάλι η πραγματική πρωταγωνίστρια, με τον Nelsons να πιστώνεται και πάλι το εκπληκτικό αποτέλεσμα, αυτή τη φορά μάλιστα ίσως ακόμα περισσότερο, γιατί η πάντα τεχνικά εντυπωσιακή Boston Symphony δεν είναι ορχήστρα όπερας και δεν θα περίμενε κανείς να έχει τη στιλιστική εξοικείωση στα έργα του Strauss με τη Φιλαρμονική της Βιέννης.

Στις επόμενες εμφανίσεις στη Νέα Υόρκη η ορχήστρα παρουσίασε κατά κόρον έργα του Σοστακόβιτς, ανάμεσά τους την Έκτη και την Εβδόμη συμφωνία, στα πλαίσια της ακόμα συνεχιζόμενης ηχογράφησης όλων των συμφωνιών του συνθέτη για την Deutsche Grammophon, με τον τίτλο: «Στη σκιά του Στάλιν», στην οποία και θα επανέλθουμε. Εν τω μεταξύ έχουν ηχογραφηθεί επίσης όλες οι συμφωνίες από την Τετάρτη ως την Ενδεκάτη (που δυστυχώς για τον υπογράφοντα, δεν παρουσιάστηκε στη Νέα Υόρκη) ενώ οι δύο δίσκοι με την Τετάρτη και την Ενδεκάτη και τη Δεκάτη κέρδισαν συνολικά τρία βραβεία Grammy! Με την Ορχήστρα της Λειψίας από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού ο Nelsons ηχογραφεί μια πλήρη σειρά των συμφωνιών του Anton Bruckner.

Την άνοιξη του 2018 σε μια πολύ δημοφιλή και sold-out συναυλία, η ορχήστρα ανέλαβε να ερμηνεύσει, και πάλι σε μορφή συναυλίας, την Δεύτερη πράξη από το αριστούργημα του Richard Wagner: «Τριστάνος και Ιζόλδη», με τον κορυφαίο τενόρο Jonas Kaufmann, ο οποίος θεωρείται ήδη διακεκριμένος ερμηνευτής σε άλλους ρόλους του βαγκνερικού ρεπερτορίου, όπως τον Πάρσιφαλ, δεν είχε όμως μέχρι τότε αναμετρηθεί με τον Τριστάνο. Μαζί του συνέπραξε η σοπράνο Camilla Nylund ως Ιζόλδη και η μέτζο-σοπράνο ως Mihoko Fujimura ως Brangäne. Η ορχηστρική επίδοση ήταν, και πάλι, εντυπωσιακή με τον Nelsons, ίσως και την ακουστική του χώρου να μην είναι αμέτοχη σε αυτό, σε αντίθεση με τις οπερατικές αίθουσες, να επιτυγχάνει εντυπωσιακή ακρίβεια και κρυστάλλινη καθαρότητα, δραματικότητα, σε μια πάντως, και αυτό ήταν το κύριο χαρακτηριστικό της, πολύ αναλυτική προσέγγιση του έργου, που με απόλυτη ισορροπία μεταξύ των γκρουπ των οργάνων, αναδείκνυε κάθε λεπτομέρεια. Σε κάποια σημεία πάντως δίνονταν η αίσθηση ότι αυτή η τεχνική τελειότητα και απόλυτη κυριαρχία του αρχιμουσικό στο μουσικό γίγνεσθαι, κάποιες στιγμές και η ένταση, λειτουργούσε κατά κάποιο τρόπο εις βάρος της ατμόσφαιρας. Η Nylund και η Fujimura ανταποκρίθηκαν άριστα στις προκλήσεις των ρόλων τους και ήταν εντυπωσιακές, χωρίς να προβληματίζονται από την ένταση ή ίσως τον «όγκο» της ορχήστρας. Αντίθετα ο Kaufmann έδειχνε είχε κάποιες δυσκολίες με αυτό και φαινόταν ότι έκανε μεγαλύτερη προσπάθεια. Ερμηνευτικά όμως, η διαφοροποίηση των καταστάσεων, η σχέση του με το κείμενο, και κυρίως η τρυφερότητα και η αισθαντικότητά του στις ερωτικές σκηνές ήταν εξόχως γοητευτική σε μία μαγική ερμηνεία.

Photo by Chris Lee.

Η «συνέχεια» κατά κάποιο τρόπο αυτής της συναυλίας ,όταν και η ορχήστρα και πάλι με τον εξαιρετικά δημοφιλή Γερμανό τενόρο θα ερμηνεύσει την Τρίτη πράξη του βαγκνερικού αριστουργήματος, ματαιώθηκε λόγω της πανδημίας.

Στην τελευταία εμφάνιση πριν από την πανδημία στο Carnegie Hall ο Nelsons πάντα με μεγάλη ακρίβεια επέλεξε ιδιαίτερα αργά τέμπι κάτι που βοήθησε σε μια πολύ ατμοσφαιρική παράσταση και στην εκ νέου ανάδειξη των αρετών της ορχήστρας και ιδιαίτερα και πάλι των εγχόρδων.

Στο πρώτο μέρος αυτής της συναυλίας, στο έργο: «Aerial» του Αυστριακού συνθέτη HK Gruber (ο Nelsons φροντίζει να υπάρχουν πάντα και νέα έργα στα προγράμματα των εμφανίσεων της Συμφωνικής της Βοστόνης στη Νέα Υόρκη) απαιτούνταν η παρουσία ενός σαξοφωνίστα. Και ενώ η Συμφωνική, ως κλασσική ορχήστρα, δεν έχει μία τέτοια θέση, έχει όμως μια μόνιμη συνεργασία όταν χρειάζεται. Ο σαξοφωνίστας αυτός, τον οποίο είχαμε την τύχη να γνωρίσουμε και στον οποίο θα επανέλθουμε, προερχόμενος από το χώρο της μουσικής Jazz όπου διαπρέπουν και άλλα μέλη της οικογένειάς του, η οποία διευθύνει και το Φεστιβάλ της Utah, από την οποία και κατάγεται, ονομάζεται Gregory Floor, είναι ελληνικής καταγωγής αλλά και ιερέας της Ορθόδοξης Εκκλησίας!

Photo by Chris Lee

Με κορυφαίους σολίστες και έμφαση σε νέα έργα

Μετά την πανδημία η ορχήστρα επανέλαβε τις τακτικές της εμφανίσεις στη Νέα Υόρκη, οι οποίες πια είναι δύο, και όχι τρεις όπως στο παρελθόν. Η πρώτη από αυτές τη Δευτέρα θα περιλαμβάνει το έργο Alborada del gracioso του Μωρίς Ραβέλ και τη εντυπωσιακή, και κατάλληλη για εκρηκτικές επιδόσεις από την ορχήστρα και τον Νέλσονς Δεύτερη συμφωνία του Σεργκέι Ραχμάνινοφ, καθώς και την νεοϋορκέζικη πρεμιέρα του έργου “Les Chants de l’aube” tου Γάλλου συνθέτη και οργανίστα Thierry Escaich για βιολοντσέλο και ορχήστρα με σολίστ τον διακεκριμένο Γάλλο τσελίστα Gautier Capuçon. Το ενδιαφέρον της ορχήστρας να παρουσιάζει πάντα και κάποια σύγχρονα έργα στις ετήσιες επισκέψεις της στη Νέα Υόρκη θα συνεχιστεί και την επόμενη ημέρα με το έργο «Air» για βιολί και ορχήστρα, του γνωστού στη Νέα Υόρκη, αφού έργα του έχουν παρουσιαστεί στη Νέα Υόρκη από τη ΜΕΤ και τη Φιλαρμονική, Βρεττανού συνθέτη Thomas Adès. Σολίστ της βραδιάς στο έργο του Adès, αλλά και στο Πρώτο κοντσέρτο για βιολί και ορχήστρα του Μότσαρτ η κορυφαία Γερμανίδα βιολονίστα Anne-Sophie Mutter. Η βραδιά θα ξεκινήσει με το έργο «Luonnotar» του Jean Sibelius και σολίστ τη Νοτιοαφρικανή σοπράνο Golda Schultz και θα κλείσει με την Πέμπτη Συμφωνία του σπουδαίου Φινλανδού συνθέτη.

* Ο Φώτης Καλιαμπάκος είναι μέλος της Ένωσης Μουσικοκριτικών Βορείου Αμερικής (MCANA)

The copyrights for these articles are owned by the Hellenic News of America. They may not be redistributed without the permission of the owner. The opinions expressed by our authors do not necessarily reflect the opinions of the Hellenic News of America and its representatives.

Get Access Now!

spot_img
spot_img
spot_img
spot_img