Ανδρέας X. Χρυσαφής
Όπου δεν υπάρχει εφαρμόσιμη νομοθεσία, δεν υπάρχει και παράνομη πράξη. Αυτό ακριβώς συμβαίνει στην είσοδο του Λατσιού—μια από τις τελευταίες παρθένες περιοχές του νησιού.
Τα τελευταία δύο χρόνια, αφανείς δυνάμεις έχουν αποφασίσει ότι η περιοχή πρέπει να ακολουθήσει το «σύνδρομο Αγίας Νάπας» και να καλλιεργήσει all-inclusive αγορά φθηνού τουρισμού. Τουριστικοί πράκτορες όπως η TUI Airlines και άλλοι έχουν πλέον στοχοποιήσει το Λατσί ως έναν από τους νέους προορισμούς τους, και τίποτα δεν φαίνεται ικανό να τους σταματήσει. Αυτό θα σηματοδοτήσει την αρχή ενός δρόμου χωρίς επιστροφή για το Λατσί.
Άλλοι καλωσορίζουν αυτή τη μεταμόρφωση με την υπόσχεση ότι θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας, θα ενισχύσει έναν μικρό τομέα επιχειρήσεων και «θα είναι καλό για την περιοχή».
Το υπό κατασκευή ισραηλινής ιδιοκτησίας «Leonardo Latchi Resort» έχει κατακλυστεί από παρανομίες και δικαστικές αποφάσεις για παραβιάσεις των πολεοδομικών και οικοδομικών κανονισμών της Κύπρου. Το θέρετρο, χωρητικότητας περίπου 700 κλινών, θα εξυπηρετούσε κυρίως την ισραηλινή/εβραϊκή αγορά, μια αγορά που αναπτύσσεται ραγδαία. Ένα άλλο μεγάλο ξενοδοχείο σε κοντινή απόσταση, που κάποτε προσέφερε θετικές προοπτικές για την περιοχή, παραμένει ημιτελές -μετά από δεκαπέντε χρόνια- λόγω παρόμοιων παραβιάσεων και δικαστικών αποφάσεων. Και τα δύο έχουν αγνοήσει αλαζονικά τους νόμους περί χωροταξίας, προσθέτοντας επιπλέον ορόφους χωρίς άδεια πολεοδομίας- μόνο στην Κύπρο!
Αυτή η πονηρή πρακτική παράκαμψης των οικοδομικών κανονισμών και η προσθήκη περισσότερων ορόφων έχει γίνει ανησυχητικά συνηθισμένη. Το τεράστιο έργο Guru στις Πλάτρες, αποτελεί άλλο ένα παράδειγμα απροκάλυπτης αλαζονείας, παραβιάζοντας τους όρους δόμησης με την ανέγερση μη εξουσιοδοτημένων επιπλέον ορόφων. Το σχέδιο είναι απλό: ξεκίνα να χτίζεις χωρίς άδειες και μετά ασχολήσου με το πώς θα τις εξασφαλίσεις.
Η κυβερνητική γραφειοκρατία έχει χάσει κάθε έλεγχο και οι παραβάτες έχουν πλήρη επίγνωση ότι μια παράνομη κατασκευή στην Κύπρο είναι σχεδόν αδύνατο να κατεδαφιστεί. Αυτή η πραγματικότητα ενθαρρύνει τους ενόχους να συνεχίσουν να παρανομούν.
Ο Δήμαρχος Πάφου, κ. Φαίδωνας, έχει δημόσια καταδικάσει την ΕΟΑ Πάφου (τη νέα αρχή αδειοδότησης) για την αποτυχία της να επιβάλει τους κανονισμούς. Αποκάλυψε ότι τα περισσότερα ξενοδοχεία και άλλα έργα στην περιοχή της Πάφου λειτουργούν παράνομα χωρίς την κατάλληλη αδειοδότηση, αποτέλεσμα της κυβερνητικής ανικανότητας και της βαθιά ριζωμένης διαφθοράς
Ο Δήμος Πόλης Χρυσοχούς δεν αποτελεί εξαίρεση. Η κατασκευή του «Leonardo Holiday Resort» στην είσοδο του Λατσιού αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα εμπαιγμού του νόμου και ενισχύει τη νοοτροπία ότι «όπου δεν υπάρχει νόμος, δεν υπάρχει παράνομο».
Αυτή η άκρως αμφιλεγόμενη ανάπτυξη δεν θα ήταν δυνατόν να πραγματοποιηθεί χωρίς τη στήριξη του Δήμου Πόλης και των δημοτικών συμβούλων του. Μία εβδομάδα πριν παραδώσουν την αρμοδιότητα στην ΕΟΑ, το συμβούλιο τροποποίησε τους τοπικούς κανονισμούς ώστε να επιτρέπουν τριώροφα κτίρια που «εξυπηρετούν τουρίστες». Έργα που είχαν παράνομα προσθέσει ορόφους νομιμοποιήθηκαν με ένα απλό κτύπημα της πένας. Οι υποστηρικτές του Resort γιόρταζαν με σαμπάνια ανά χείρας.
Εν τω μεταξύ, οι μπουλντόζες στο θέρετρο Λεονάρντο συνεχίζουν να καταβροχθίζουν έναν ολόκληρο λόφο, κατεβάζοντάς τον στο επίπεδο του δρόμου. Οι πολίτες κρατούνται στο σκοτάδι, ανίδεοι για το τι συμβαίνει στην ίδια τους την κοινότητα. Η διαφάνεια είναι ανύπαρκτη. Ο δήμαρχος, οι δεκατρείς αντιδήμαρχοι και οι δημοτικοί λειτουργοί που είναι υπεύθυνοι για την προστασία του περιβάλλοντος και του δημόσιου συμφέροντος κάνουν τα στραβά μάτια—η σιωπή είναι ευλογία.
Ο χώρος σύντομα θα πνιγεί στο σκυρόδεμα στο όνομα της «προόδου» και της απληστίας. Πρέπει κανείς να αναρωτηθεί γιατί τέτοια περιβαλλοντική αγριότητα επιτράπηκε να ξεκινήσει. Κι όμως, τα κυβερνητικά τμήματα απλώς κατηγορούν το ένα το άλλο ενώ η διαφθορά αυξάνεται.
Τα δύο ξενοδοχεία στο Λατσί που προγραμματίζονται να ανοίξουν το 2026 θα προσθέσουν άλλες 1.000 κλίνες στην περιοχή. Αναμφίβολα, αυτή η αύξηση έχει αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον της TUI Airlines και άλλων τουριστικών πρακτόρων που επιθυμούν να εκμεταλλευτούν τη φυσική ομορφιά της περιοχής. Κάποιοι μπορεί να ισχυριστούν ότι αυτό είναι «φανταστικά νέα», και αρνούμενοι να αναγνωρίσουν τις μακροπρόθεσμες συνέπειες του μαζικού τουρισμού σε μια μικρή, επιλεκτική κοινότητα.
Ο δήμος—ενεργώντας ανεύθυνα και ανίκανη—απέτυχε να αντιμετωπίσει τις υποδομές πριν εγκρίνει και στηρίξει ένα τόσο υπερμεγέθες και αποκρουστικό έργο. Ένα σωστό πεντάστερο ξενοδοχείο θα ήταν ευπρόσδεκτο, αλλά όχι αυτό το τερατούργημα που σχεδιάστηκε πίσω από κλειστές πόρτες χωρίς δημόσια λογοδοσία.
Του χρόνου η πραγματικότητα θα γίνει αισθητή, αλλά θα είναι πλέον πολύ αργά για να αντιστραφεί η περιβαλλοντική και πολιτιστική ζημία. Μπορεί η περιοχή να αντέξει τον φθηνό μαζικό τουρισμό; Θα μπορέσει να διαχειριστεί το parking, την κυκλοφοριακή συμφόρηση, την αποχέτευση και την υδροδότηση; Κυρίως, μπορεί το ήδη πιεσμένο νοσοκομείο Πόλης Χρυσοχούς να ανταποκριθεί στην αυξημένη ζήτηση; Αυτά είναι σοβαρά ερωτήματα που απαιτούν πραγματικές απαντήσεις, όμως οι αξιωματούχοι παραμένουν σιωπηλοί όσον αφορά το Leonardo Latchi Resort.
ΕΞΥΠΝΗ ΧΑΛΑΡΩΣΗ
Η παράνομη πρακτική προσθήκης επιπλέον ορόφων σε εμπορικά κτίρια χωρίς τις απαραίτητες άδειες εγείρει το ερώτημα: ποιος συμβουλεύει τους παραβάτες για το πώς να χειραγωγούν και να καταχρώνται το σύστημα; Μόνο πληρωμένοι αρχιτέκτονες, μηχανικοί και διεφθαρμένοι αξιωματούχοι που γνωρίζουν τη γραφειοκρατία της κυπριακής πολεοδομίας θα μπορούσαν να οργανώσουν τέτοια σχήματα. Τέτοιες συμβουλές —ή μίζες— δεν είναι φθηνές· όμως πάντα βρίσκονται αυτοί που πληρώνουν.
Μέχρι σήμερα, αυτές οι πρακτικές παραμένουν διαδεδομένες, ιδιαίτερα με την εισροή επενδυτών τρίτων χωρών στην κυπριακή αγορά ακινήτων. Πολλοί από αυτούς τους επενδυτές δείχνουν ελάχιστο σεβασμό για την τοπική ζωή ή το περιβάλλον, όμως η κυβέρνηση τους προσφέρει διάφορες «χαλαρώσεις», ισχυριζόμενη ότι ωφελούν την οικονομία.
Μία τέτοια χαλάρωση επιτρέπει τη νομιμοποίηση μεγάλων επεκτάσεων που χτίστηκαν χωρίς άδειες—επί πληρωμή. Αυτό επιτρέπει στους developers να αγοράσουν πρόσθετο, αλλά φανταστικό, συντελεστή δόμησης. Ουσιαστικά, η κυβέρνηση κερδίζει από τους παραβάτες που αγοράζουν… νομιμότητα.
Το μόνο που πρέπει να κάνει ο παραβάτης είναι να αγοράσει έναν φανταστικό συντελεστή κάλυψης—10%, 20%, 30% ή περισσότερο—από οποιαδήποτε γη στο νησί. Ο εικονικός συντελεστής μεταφέρεται στο παράνομο έργο, καθιστώντας την αυθαίρετη κατασκευή «νόμιμη».
Η πώληση συντελεστή εφαρμόζεται σε κάθε είδους ανάπτυξη. Κάποιος μπορεί να αγοράσει έναν συντελεστή από την Πάφο και να τον μεταφέρει σε ένα εστιατόριο ή κλαμπ στη Λευκωσία ή την Αγία Νάπα. Αυτή η πρακτική είναι πρωτοφανής σε οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα, αλλά στην Κύπρο γεμίζει τα κρατικά ταμεία με εκατομμύρια.
Είναι μια συμφωνία από την οποία επωφελούνται και οι δύο πλευρές—εκτός από το τοπικό περιβάλλον και την ποιότητα ζωής των κοινοτήτων. Το Λατσί σίγουρα αντιμετωπίζει ένα γκρίζο δίλημμα για το μέλλον του…
Ανδρέας X. Χρυσαφής
Συγγραφέας / Καλλιτέχνης / Αρθρογράφος
20 Νοεμβρίου 2025
Ο Ανδρέας X. Χρυσαφής γεννήθηκε από Έλληνες γονείς στην Κύπρο και κατέχει κυπριακή, βρετανική και καναδική υπηκοότητα. Έχει ζήσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στο Ηνωμένο Βασίλειο, τον Καναδά και την Κύπρο. Είναι δημοσιευμένος συγγραφέας πέντε βιβλίων και αναγνωρισμένος καλλιτέχνης, ενώ τα στοχαστικά άρθρα του (πάνω από 450) συνεχίζουν να διαβάζονται διεθνώς. Δεν ανήκει σε κανένα πολιτικό κόμμα, αλλά είναι ένθερμος υποστηρικτής του Κράτους Δικαίου, της Δημοκρατίας, της Διαφάνειας, της Ισότητας και των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, καθώς και ακλόνητος αντίπαλος της Διαφθοράς.
Please wait...