Ολοκληρώθηκε στο τέλος Μαΐου η ελληνική προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας. Έντονο ελληνικό χρώμα, το γαλάζιο της «Θάλασσας» είχαν το μήνα που μας πέρασε οι διπλωματικές διεργασίες στη Νέα Υόρκη με τη χώρα μας να προεδρεύει του Συμβουλίου Ασφαλείας. Παρόντες ο Πρωθυπουργός και ο Υπουργός Εξωτερικών αλλά και η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης για την έκθεση «Θάλαττα».
Του Φώτη Καλιαμπάκου-Special to the Hellenic News of America
Στα πλαίσια της διετούς παρουσίας της Ελλάδας ως μη μόνιμου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, η οποία ξεκίνησε την πρώτη του έτους, η χώρα μας ανέλαβε την Πρωτομαγιά και για έναν μήνα την, εναλλασσόμενη, προεδρία του οργάνου. Ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη Πρέσβης Ευάγγελος Σέκερης προέδρευε από τις αρχές Μαΐου των σημαντικών, λόγω των ραγδαίων ανακατατάξεων και των πολλαπλών κρίσεων του διεθνούς συστήματος με τις ανοιχτές πληγές της Ουκρανίας και της Μέσης Ανατολής στο επίκεντρο, τακτικών αλλά και έκτακτων όταν το επιτάσσει η πραγματικότητα συνεδριάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας. Όμως εκτός από αυτές η ελληνική διπλωματία θέλησε να εκμεταλλευτεί στο έπακρο τις δυνατότητες που τις δίνει η τιμητική αυτή θέσεις και η ευκαιρία που δεν παρουσιάζεται τόσο συχνά – η Ελλάδα ήταν ξανά στο Συμβούλιο Ασφαλείας μόλις δύο ακόμα φορές, τις διετίες 1953-4 και το 2005-6 – για να αναλάβει διπλωματικές πρωτοβουλίες και να συγκαλέσει και δύο ειδικές συνεδριάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Θαλάσσια Ασφάλεια και η UNCLOS ολογράφως
Η πρώτη, στην οποία επέλεξε να προεδρεύσει ο ίδιος ο Έλληνας πρωθυπουργός σε μία ιδιαίτερη στιγμή της θητείας του, η Ελλάδα επέλεξε να βάλει στο επίκεντρο του παγκοσμίου γίγνεσθαι την ασφάλεια των θαλασσών, η οποία έχει διαταραχθεί από τις επιθέσεις σε πλοία στη Μέση Ανατολή, αλλά και το «ιερό δισκοπότηρο» της ελληνικής διπλωματίας, τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας», γνωστή και με τη συντομογραφία UNCLOS. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τώρα όπως και σε προηγούμενες ομιλίες του στη Νέα Υόρκη και ενώπιων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών φροντίζει να αναφέρει τη συγκεκριμένη σύμβαση … ολογράφως: “United Nations Convention for the Law of the Sea”. Η Τουρκία αρνείται να υπογράψει τη συγκεκριμένη σύμβαση αλλά αυτό δεν σημαίνει πια ότι δεν τη δεσμεύει νομικά, αφού αυτή, όπως ανέφερε άλλωστε και ο Έλληνας πρωθυπουργός αποτελεί πια, μετά από τόσες δεκαετίες εθιμικό διεθνές δίκαιο. Με βάση τη συγκεκριμένη σύμβαση τα νησιά έχουν τα ίδια δικαιώματα με τις ηπειρωτικές περιοχές σε θαλάσσιες ζώνες, χωρικά ύδατα έως και 12 ναυτικά μίλια από τις ακτές τους και αποκλειστική οικονομική ζώνη έως και 200 μίλια ή μέχρι να συναντήσουν την ΑΟΖ άλλου κράτους. Η πλήρης εφαρμογή αυτών των κανόνων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο θα έθετε το μεγαλύτερο ποσοστό του Αιγαίου υπό ελληνική κυριαρχία (η αιγιαλίτιδα ζώνη είναι όπως το εθνικό έδαφος) ενώ και στη ΑΟΖ, ένα μικρό ποσοστό θα έμενε να επιλυθεί με την Τουρκία είτε με διαπραγματεύσεις είτε με την παραπομπή σε κάποιο διεθνές δικαιοδοτικό όργανο. Είναι λοιπόν σαφές γιατί επελέγη το συγκεκριμένο θέμα. Στη συνεδρίαση παρέστη και ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες.
Το κλίμα μεταξύ των στελεχών της Μόνιμης Αντιπροσωπείας ήταν σχεδόν εορταστικό για την ξεχωριστή και σπάνια αφορμή. Ο πρωθυπουργός, και εκείνος ευδιάθετος, εισήλθε στην αίθουσα συνοδευόμενος από το Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη, πρέσβη Ευάγγελο Σέκερη και έκανε το γύρο του χαρακτηριστικού κυκλικού τραπεζιού συνεδριάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας, χαιρετώντας εγκάρδια προσωπικά έναν έναν τους διπλωμάτες και τους άλλους παρευρισκόμενους. Κατέληξε στην κορυφή του τραπεζιού όπου τον περίμενε ο Γενικός Γραμματέας και έλαβε τη θέση του στο κέντρο για να ξεκινήσει η συνεδρίαση.
Στην παρέμβασή του ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ κύριος Αντόνιο Γκουτέρες μίλησε για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η θαλάσσια ασφάλεια και τόνισε την προσήλωσή του στο δίκαιο της θάλασσας.
Στη συνεδρίαση εκλήθη και η Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έλαβε ασφαλώς και εκείνος το λόγο. Η παρέμβασή του αφορούσε το σύνολο των θεμάτων, καλωσόρισε τις αναφορές του Γενικού Γραμματέα στην UNCLOS και την παρέμβαση της κυρίας «Από την άποψη αυτή, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) θέτει τη βάση για την παγκόσμια διακυβέρνηση στη θάλασσα προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι σημερινές και οι αναδυόμενες απειλές ασφάλειας. Η UNCLOS αντικατοπτρίζει, ουσιαστικά, το διεθνές εθιμικό δίκαιο και πρέπει να γίνεται σεβαστή στο σύνολό της. Η Ελλάδα είναι η χώρα με τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο, ένα «ναυτικό» έθνος με πλούσια και βαθιά ναυτική ιστορία, χιλιάδες νησιά και μία από τις μεγαλύτερες ακτογραμμές του κόσμου. Ένα έθνος που επιδίδεται πραγματικά στο διασυνοριακό εμπόριο, συνδέει και συμβάλλει στον εφοδιασμό τρίτων χωρών επί δεκαετίες.»
«Για εμάς τους Έλληνες, η θάλασσα ήταν πάντα μέρος της ταυτότητάς μας και είναι τιμή μου που μπορώ να συμμετάσχω σε αυτή τη συζήτηση. Ενώπιόν σας, θέλω να δεσμευτώ ότι η χώρα που έχω την τιμή να εκπροσωπώ, η Ελλάδα, θα παραμείνει «θεματοφύλακας» της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Σε στενή συνεργασία με όλες τις χώρες μέλη του ΟΗΕ, θα εργαστούμε από κοινού γι’ αυτόν τον πολύ σημαντικό σκοπό, κατά τη διάρκεια της θητείας μας στο Συμβούλιο Ασφαλείας και πέραν αυτής. Σας ευχαριστώ για την παρουσία σας εδώ σήμερα», κατέληξε την παρέμβασή του ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Λίγο πριν το πέρας της συνεδρίασης ο Έλληνας πρωθυπουργός παραχώρησε τη θέση του προεδρεύοντος της συνεδρίασης στον Υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη για να πραγματοποιηθεί η προγραμματισμένη συνάντησή του εφ’ όλης της ύλης με το Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ. Η συνάντηση κράτησε πολλή περισσότερη από την προγραμματισμένη και αφορούσε το σύνολο των διεθνών αλλά και του ελληνικού ενδιαφέροντος θεμάτων, με διπλωματικούς κύκλους να εκφράζουν την ικανοποίησή τους για την επαναφορά του Κυπριακού στην ατζέντα, ιδιαίτερα επειδή αυτή συμβαίνει στο πλαίσιο του ΟΗΕ.
Η αρχέγονη σχέση του Ελληνισμού με τη θάλασσα και ειδικότερα το Αρχιπέλαγος, κοιτίδα του Δυτικού Πολιτισμού, ήταν στο επίκεντρο της έκθεσης που οργανώθηκε από την ελληνική προεδρία στο κτίριο της έδρας του οργανισμού. Την έκθεση με το χαρακτηριστικό όνομα «Θάλαττα», με τη λέξη να παραπέμπει μεταξύ άλλων στον Ξενοφώντα και σε μία από τις αρχαιότερες προφορές της λέξης, εγκαινίασε ο πρωθυπουργός και η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης-Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου Συραγώ Τσιάρα. Την έκθεση με έργα από την πολύτιμη συλλογή του κορυφαίου θεσμού επιμελήθηκε η Προϊσταμένη των Συλλογών Έφη Αγαθονίκου, ενώ τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό είχε η Ειρήνη-Δάφνη Σάπκα. Η έκθεση περιλάμβανε έργα κορυφαίων Ελλήνων ζωγράφων, ανάμεσά τους Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας, ο Παναγιώτης Τέτσης και ο Αλέκος Φασιανός.
Την επομένη, και ο ενώ ο πρωθυπουργός βρισκόταν ήδη στην Αθήνα, στην τακτική συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας με θέμα την κατάσταση στη Συρία προήδρευσε ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης ενώ την επομένη η Ελλάδα ανέλαβε την πρωτοβουλία μιας συνεδρίασης για το δυστυχώς πολύ επίκαιρο θέμα της προστασίας των αμάχων κατά τις πολεμικές συγκρούσεις: «Ανοιχτή Συζήτηση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για την προστασία των αμάχων σε ένοπλες συγκρούσεις»
Ο κύριος Γεραπετρίτης υπερασπίστηκε και στην συγκεκριμένη ομιλία τη θέση του που έχει διατυπώσει επανειλημμένα ότι η ελληνική διπλωματία βασίζεται σε αρχές και βέβαια στο διεθνές δίκαιο.
«Η προσπάθεια της διεθνούς κοινότητας για το σεβασμό του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την τήρηση των Αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας οφείλει να είναι ολιστική. Θα πρέπει επομένως να επικεντρώνεται στην πολιτική βούληση, σε αποφασιστικές πολικές δράσεις, στους μηχανισμούς διαλόγου, την συνεχή συνεργασία σε διεθνές επίπεδο, τους ενισχυμένους μηχανισμούς καταγραφής και τις καθιερωμένες δομές συντονισμού.»
«Η Ελλάδα δηλώνει για ακόμα μια φορά τη ισχυρή της δέσμευση για την πρόληψη των συγκρούσεων, την ειρηνική επίλυση διαφορών και την σημασία του διαλόγου στην αντιμετώπιση των ανθρωπιστικών κρίσεων.»
«Ζητάμε το αυτονόητο: άμεση και ελεύθερη ροή ανθρωπιστικής βοήθειας σε όλα τα μέρη της λωρίδας της Γάζας, εκεχειρία διαρκείας και την απελευθέρωση των ομήρων.»
Ο κ. Γεραπετρίτης απένειμε στο τέλος του ελληνικού διπλωματικού μαραθώνιου στη Νέα Υόρκη τα εύσημα στο Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Ελλάδας στα Ηνωμένη Έθνη και στα στελέχη της Μόνιμης Αντιπροσωπείας, τονίζοντας ότι «ο κύριος Σέκερης είχε οργανώσει τα πάντα στην εντέλεια».
Το γεγονός ότι η Ελλάδα βρέθηκε για έναν μήνα στο επίκεντρο των διπλωματικών εξελίξεων δεν αναιρεί την πραγματικότητα ότι τόσο η ελληνική διπλωματία όσο και ολόκληρος ο πλανήτης βρίσκεται ενώπιο τεράστιων προκλήσεων, με θερμά μέτωπα ανοιχτά, τόσο στην Ουκρανία όσο και στη Λωρίδα της Γάζας, αλλά και δυστυχώς σε άλλες περιοχές, που δεν τυγχάνουν του ενδιαφέροντος των διεθνών μέσων ενημέρωσης, η κατάσταση στη Συρία αλλά και εδώ και χρόνια και στη Λιβύη παραμένουν ασταθείς και εκτός από τις διεθνείς τους διαστάσεις τα θέματα αυτά θέτουν σε δοκιμασία και την ελληνική εξωτερική πολιτική. Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει ασφαλώς τη στενή, πολύπλευρη και, κατά την ταπεινή μας γνώμη πολύτιμη, σχέση της Ελλάδας με το Ισραήλ. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, για τον οποίο μικρές ελπίδες υπάρχουν για εκεχειρία και ελάχιστες για μακροχρόνια ειρήνευση, φέρνει την ελληνική διπλωματία να προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις θέσεις των Ευρωπαίων και της νέας Αμερικανικής διοίκησης. Η σχέση της νέας Αμερικανικής κυβέρνησης με την Τουρκία αποτελούν ένα θέμα συζήτησης που απασχολεί την ελληνική κοινή γνώμη όπως και οι προθέσεις της για την Ελλάδα, και ενώ η νέα πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα δεν έχει ακόμα αναλάβει τα καθήκοντά της. Ανησυχία επικρατεί και για τη συζήτηση που φαίνεται να ξανανοίγει για τη συμμετοχή της Τουρκίας στα F-35, ενώ θέλει να αποκτήσει και τα ευρωπαϊκά Eurofighter. Σε όλα αυτά τα ζητήματα καλείται να απαντήσει η ελληνική διπλωματία με τον αναβαθμισμένο μεν διεθνή ρόλο αλλά χωρίς ασφαλώς να έχει την τελευταία λέξη σε όλα αυτά τα θέματα, όπως οι πωλήσεις όπλων, τα οποία είναι σε τελική ανάλυση εσωτερικές αποφάσεις άλλων κυβερνήσεων. Σε κάθε περίπτωση η συμμετοχή στο Συμβούλιο Ασφαλείας αναβαθμίζει τη θέση της χώρας μας και την καθιστά συνομιλητή όλων των σημαντικών παραγόντων του διεθνούς γίγνεσθαι.
Please wait...