Ήταν άνοιξη του 2025 όταν ο Γιάννης Ασσαέλ, ερευνητής σε μια από τις μεγαλύτερες τεχνολογικές εταιρείες του κόσμου, παρατήρησε κάτι ενδιαφέρον: γνωστοί και φίλοι συχνά πήγαιναν σε εκείνον, για να του δείξουν «λανθασμένες» απαντήσεις, που ελάμβαναν από τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (ΜΓΜ) Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ). Οι εντυπώσεις τους από τη χρήση ΜΓΜ όπως τα ChatGPT, Claude και Gemini, ουσιαστικά συνοψίζονταν στη φράση: «δεν καταλαβαίνει τι του ζητάω». Αναλύοντας τις απαντήσεις που του κοινοποιούσαν οι γνωστοί του, ο Γιάννης, ως ερευνητής σε μία από τις κορυφαίες εταιρείες που αναπτύσσουν τέτοια μοντέλα, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το πρόβλημα εντοπιζόταν συνήθως στη διατύπωση της αρχικής ερώτησης (του λεγόμενου prompt). Ο τρόπος που «μιλάμε» σε ένα ΜΓΜ συνδέεται άμεσα με την ποιότητα των απαντήσεων που θα λάβουμε, παρατηρεί.
«Έτσι ακριβώς γεννήθηκε η ιδέα να δημιουργηθεί ένας οδηγός για τους πολίτες» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Γιάννης Ασσαέλ, ο οποίος -μεταξύ άλλων- είναι ο εθνικός εκπρόσωπος της Ελλάδας στην παγκόσμια πρωτοβουλία για την Τεχνητή Νοημοσύνη GPAI υπό την αιγίδα του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), ειδικός σύμβουλος για θέματα ΤΝ στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας, Τεχνολογίας και Καινοτομίας (ΕΣΕΤΕΚ). Ποιοι θα μπορούσαν να υλοποιήσουν με τον βέλτιστο τρόπο ένα τέτοιο εγχείρημα; Άνθρωποι που εργάζονται στην ανάπτυξη τέτοιων μοντέλων. Αποφάσισε λοιπόν να προσεγγίσει Έλληνες που εργάζονται σε μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες του εξωτερικού -σε ΗΠΑ, Αγγλία και Ελβετία- αλλά και ανθρώπους της τεχνολογίας εντός των συνόρων. Οι διερευνητικές συζητήσεις άρχισαν τον Ιούνιο του 2025 και η συγκρότηση της ομάδας οκτώ ειδικών ολοκληρώθηκε ταχύτατα: «οι Έλληνες στα μεγάλα ερευνητικά εργαστήρια δεν είμαστε πολλοί, αλλά όλοι κι όλες ανταποκρίθηκαν με μεγάλη προθυμία! Ξεκινήσαμε εντατικά τον Σεπτέμβριο και σύντομα ολοκληρώσαμε την πρώτη έκδοση του οδηγού» περιγράφει.
Πριν από τη συγκρότηση της ομάδας όμως, ο Γιάννης Ασσαέλ μοιράστηκε το όραμά του με τον πρόεδρο του ΕΣΕΤΕΚ, Γιώργο Νούνεση, τον υφυπουργό Ανάπτυξης, Σταύρο Καλαφάτη και τους ειδικούς γραμματείς Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού (Foresight) στην προεδρία της κυβέρνησης, Γιάννη Μαστρογεωργίου και Τεχνητής Νοημοσύνης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Βασίλη Καρκατζούνη. «Όλοι αγκάλιασαν άμεσα το έργο και συμμετείχαν ενεργά στη συγγραφή, διαμόρφωση ή στρατηγική καθοδήγησή του. Αποτελεί πηγή έμπνευσης για εμένα το γεγονός ότι, επιστρέφοντας στην Ελλάδα πριν από τρία χρόνια, αντικρίζω μια χώρα που εμπιστεύεται την τεχνογνωσία των ειδικών και έχει πραγματική διάθεση για καινοτομία» λέει και προσθέτει ότι στη συνέχεια, με τη διαρκή στήριξη και συμβολή του κ. Καρακατζούνη, αλλά και του ίδιου του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρη Παπαστεργίου, πραγματοποιήθηκε η δημοσίευση και θεσμική ενσωμάτωση του οδηγού στο ai.gov.gr (στη διεύθυνση https://ai.gov.gr/ai-for-all-guide/).
Τι μπορεί να μάθει κάποιος, χρησιμοποιώντας τον οδηγό
Όσες και όσοι πλοηγηθούν στον οδηγό, θα βρουν -μεταξύ άλλων- χρήσιμες οδηγίες βήμα προς βήμα για το πώς να γράψουν ένα prompt (https://ai.gov.gr/ai-for-all-guide/effective-interaction/), που θα αποφέρει τη σωστότερη απάντηση, κάνοντας την αλληπεπίδρασή τους με την ΤΝ πολύ πιο αποδοτική. Παράλληλα, μπορούν να δουν συγκεκριμένα παραδείγματα (https://ai.gov.gr/ai-for-all-guide/examples/) για το πώς μπορούν να αξιοποιήσουν τα ΜΓΜ για να δημιουργήσουν μια παρουσίαση για τη δουλειά, να ετοιμάσουν ένα πρόγραμμα μελέτης ή ένα βιογραφικό με απήχηση, να προετοιμαστούν για μια επαγγελματική συνέντευξη ή για εξετάσεις, να καταρτίσουν ένα επιχειρηματικό πλάνο, να μειώσουν το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα, να οργανώσουν ένα ταξίδι και να σχεδιάσουν μια επίσκεψη σε μουσεία, να μάθουν περισσότερα για ένα έργο τέχνης ή ένα κείμενο κ.ά.
«Στόχος της ομάδας ήταν να μετατρέψουμε την εξειδικευμένη γνώση μας σε πρακτικές, καθημερινές οδηγίες, καθιστώντας την τεχνολογία πραγματικά προσβάσιμη σε όλους. Παράλληλα, πιστεύω ότι η εξοικείωση και η υπεύθυνη χρήση αυτών των εργαλείων μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά την παραγωγικότητα της χώρας. Επιπλέον, καθώς η γνώση έχει την τάση να πολλαπλασιάζεται, θέλω να πιστεύω πως όσοι μελετήσουν τον οδηγό θα μεταφέρουν τις καλές πρακτικές στον ευρύτερο περίγυρό τους, δημιουργώντας μια ωφέλιμη αλυσιδωτή αντίδραση» εύχεται ο Γιάννης Ασσαέλ και προσθέτει πως ζούμε σε μια εποχή κατά την οποία η ΤΝ κυριαρχεί στον δημόσιο διάλογο, με πολλές τοποθετήσεις επί του θέματος, αλλά οι ευκαιρίες απόκτησης ουσιαστικής, πρακτικής εμπειρίας στην ανάπτυξη αυτών των τεχνολογιών δυστυχώς παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες παγκοσμίως, λόγω των μεγάλων υπολογιστικών απαιτήσεων.
«Πρόθεσή μου εξαρχής υπήρξε η συγκρότηση μιας ομάδας από διακεκριμένους Έλληνες ερευνητές με έμπρακτη εμπειρία στην ανάπτυξη των κορυφαίων ΜΓΜ ή ακαδημαϊκή πορεία στον κλάδο της Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας. Καθώς τα ζητήματα υπεύθυνης αξιοποίησης συνδέονται άμεσα με τις διεθνείς συζητήσεις σε ΕΕ και ΟΟΣΑ, η συνδιαμόρφωση των κειμένων με τη συμβολή του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και της Ειδικής Γραμματείας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού ήταν καθοριστική. Αυτή ακριβώς η σύμπραξη κάνει το έργο ξεχωριστό. Μολονότι αρκετές εταιρείες τεχνολογίας έχουν εκδώσει δικούς τους οδηγούς, ένας αντίστοιχος εθνικός οδηγός, συνταγμένος εθελοντικά και απευθείας από Έλληνες ερευνητές της πρώτης γραμμής των ΜΓΜ (εντός και εκτός συνόρων) στο πλευρό της Πολιτείας, αποτελεί πραγματική παγκόσμια πρωτοπορία» υπογραμμίζει και γνωστοποιεί ότι το εγχείρημα θα παρουσιαστεί τις επόμενες μέρες στο Παρίσι, στο πλαίσιο της ολομέλειας του Global Partnership on Artificial Intelligence του ΟΟΣΑ.
Πέντε λέξεις για το πώς συνιστάται να προσεγγίζουμε την ΤΝ
Όταν ζητάμε από τον Γιάννη Παυλόπουλο, έτερο μέλος της ομάδας, να περιγράψει σε πέντε λέξεις ποια θα πρέπει να είναι, κατά τη γνώμη του, η στάση των πολιτών απέναντι στην ΤΝ, απαντά: «δημιουργικότητα, προβληματισμός, ευθύνη, ενημέρωση, εκπαίδευση. Δημιουργικότητα, σαν ένα παιδί που βρίσκει μία μπάλα στην πλατεία. Προβληματισμός, ως αντίδοτο στον εφησυχασμό και την ευκολία. Ευθύνη, για να διαμορφώσουμε και τη στάση των παιδιών μας, ενώ αναζητούμε τη δική μας. Ενημέρωση από έγκυρες πηγές, η οποία προϋποθέτει την αναζήτησή τους. Εκπαίδευση στα νέα εργαλεία, ποιοτική και ουσιαστική, που απομακρύνει ευκαιριακούς καθοδηγητές». Στο ερώτημα δε, πόσο τακτικά θα επικαιροποιείται το περιεχόμενο του οδηγού, σε μια εποχή διαρκούς εξέλιξης της ΤΝ, σημειώνει πως «η εξέλιξη της ΤΝ βελτιώνει τις απαντήσεις και όχι τη φύση των αναγκών που γεννούν τα ερωτήματα των πολιτών. Ο οδηγός παρέχει τις βάσεις για μια αλληλεπίδραση που παραμένει διαχρονική: ο πολίτης ρωτά και η τεχνητή νοημοσύνη απαντάει. Καθώς θα προκύπτουν νέα αξιόλογα παραδείγματα ερωταπαντήσεων, ο οδηγός μπορεί να εμπλουτίζεται εξελισσόμενος σε έναν ζωντανό διάλογο, που αντανακλά την πορεία της κοινωνίας μας τη ψηφιακή εποχή».
«Πόσο εύκολο ήταν να συνεργαστείτε μεταξύ σας για να βγει αυτό το αποτέλεσμα, δεδομένου ιδίως πως κατοικείτε σε διαφορετικά μέρη ο καθένας;» ήταν το ερώτημα προς την Αλεξάνδρα Χρονοπούλου, επίσης μέλος της ομάδας. «Ήταν πραγματικά εύκολο, αφενός γιατί ενώ όλοι ζούμε σε διαφορετικά μέρη του πλανήτη (ΗΠΑ, Ελβετία, Αγγλία, Ελλάδα), έχουμε συνηθίσει να συνεργαζόμαστε απομακρυσμένα και να συνεννοούμαστε με βιντεοκλήσεις. Αφετέρου, επειδή η συνεργασία έγινε αβίαστα, με καλή θέληση και όρεξη να βγει ένα ωραίο αποτέλεσμα, και κάναμε τα αδύνατα δυνατά για να βρίσκουμε κοινές ώρες επικοινωνίας. Προσωπικά, μου έδωσε ικανοποίηση το να συνεισφέρω στην καλύτερη αξιοποίηση και ωφέλιμη χρήση της ΤΝ στην Ελλάδα από το ευρύ κοινό έστω και από μακριά» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Πιστεύει ότι, πέραν του να αποκτήσουν κάποιες βασικές δεξιότητες γύρω από την ΤΝ, όσοι πλοηγηθούν στην πλατφόρμα θα αποκτήσουν και πιο κριτική σκέψη γύρω από τη σωστή χρήση της; «Σαφώς, καθώς πέραν από παραδείγματα για αποτελεσματική αλληλεπίδραση με την ΤΝ, στον οδηγό παρουσιάζουμε με σαφήνεια και απλά λόγια τους κινδύνους παραπλάνησης του ατόμου από την ΤΝ. Εξηγούμε τις αδυναμίες των ΜΓΜ, π.χ. την μεροληψία, τις “ψευδαισθήσεις”, καθώς και την τάση τους για συμφωνία, αλλά και το γιατί υπάρχουν αυτές οι αδυναμίες, χωρίς περιττές τεχνικές λεπτομέρειες. Δίνουμε έτσι τα εργαλεία στον αναγνώστη/στην αναγνώστρια να βλέπει κριτικά τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα, να προσαρμόζει τις προτροπές που δίνει κατάλληλα, και τελικά να χειρίζεται την ΤΝ ώστε να έχει εξαιρετικά θετικό αποτύπωμα στην καθημερινότητά του/της» υπογραμμίζει.
Τα μέλη της ομάδας
Τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας είναι οι: Ιων. Ανδρουτσόπουλος (ο οποίος σημειώνει ότι στο παρελθόν όσοι φοβήθηκαν τεχνολογίες όπως το Ίντερνετ έμειναν ψηφιακά αναλφάβητοι και καλεί τους πολίτες να χρησιμοποιήσουν τον οδηγό για να μάθουν τι μπορεί να κάνει η ΤΝ για εκείνους/ες), Δημήτρης Κοτζιάς (που σημειώνει ότι ο δισταγμός απέναντι στην ΤΝ είναι μεν απόλυτα κατανοητός, αλλά η γνώση μετατρέπει την αβεβαιότητα σε ευκαιρία), Κατερίνα Μαργατίνα (κατά την οποία, ο οδηγός ανοίγει νέες ευκαιρίες δημιουργικότητας και παραγωγικότητας και κάνει το πρώτο βήμα προς την ΤΝ πιο εύκολο και λιγότερο τρομακτικό), Άγγελος Φίλος («στόχος μας είναι να “κανονικοποιήσουμε” τις πιο συνηθισμένες χρήσεις της ΤΝ, μετατρέποντας κάτι φαινομενικά σύνθετο σε μια απλή και κατανοητή διαδικασία για κάθε πολίτη») και Φώτης Χαντζής («η σύμπραξη αυτή (…) αποτελεί συλλογική επένδυση τον ψηφιακό γραμματισμό και την ισότιμη πρόσβαση στην καινοτομία»)._
Αλεξάνδρα Γούτα
ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ
*Τις φωτογραφίες των μελών της ομάδας παραχώρησε ο Γιάννης Ασσαέλ
Please wait...