Η αντοχή στον χρόνο κι η ζωτικότητα, αλλά και η ανιούσα πορεία του, τόσο σε ποσοτικό βαθμό, όσο και σε ποιοτικό επίπεδο, στα δέκα χρόνια της πορείας του Διεθούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καστελλόριζου Beyond Borders, αναδείχθηκαν στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησαν σήμερα οι συντελεστές του, με αφορμή τη φετινή επετειακή του διοργάνωση με τίτλο «Η Μνήμη υφαίνει το Μέλλον» στις 24-31 Αυγούστου.
Με τιμώμενη χώρα φέτος την Ελλάδα, η φετινή 10η διοργάνωση του Beyond Borders αντλεί τον θεματικό του άξονα από το περιεχόμενο της πρώτης κινηματογραφικής αποτύπωσης στα Βαλκάνια, την πρωτοπόρα ταινία των αδελφών Μαυράκη, του 1905, που είχε ως περιεχόμενο τις «Υφάντρες». Το συνδετικό νήμα ανάμεσα στις δύο δημιουργικές τούτες διαδικασίες, την ύφανση και το ντοκιμαντέρ, είναι ακριβώς η πλέξη: διαφορετικών νημάτων και χρωμάτων και ξεχωριστών καλλιτεχνικών ιδιωματισμών, αντίστοιχα. Γιατί, και όπως γίνεται και στης υφάντρας, έτσι και στο «στημόνι» του ντοκιμαντέρ, λόγος, εικόνα, ποίηση, αφήγηση, τεχνική, συμπλέκονται και συνδυάζονται για να υπερβούν τον χρόνο, τον τόπο και τις επικαιρικές φόρμες για να αφηγηθούν και να αποτυπώσουν μία αξία που συν τω χρόνω αποκτά αντικειμενική και οικουμενική ισχύ.
Αυτό επισημαίνει και η καλλιτεχνική διευθύντρια του ακριτικού φεστιβάλ Ειρήνη Σαρίογλου, υπογραμμίζοντας πως «το Beyond Borders γιορτάζει φέτος δέκα χρόνια γεφυρώνοντας το παρελθόν με το παρόν, την παράδοση με την καινοτομία, την τοπικότητα με την οικουμενικότητα. Τιμά την Ελλάδα, έναν τόπο όπου η Ιστορία και ο Πολιτισμός συνυφαίνονται αδιάκοπα, όπως οι κλωστές σε έναν αρχέγονο αργαλειό. Τιμά επίσης την αλήθεια, τη δικαιοσύνη και την ελευθερία λόγου και έκφρασης, δίνοντας χώρο σε δεκάδες ταινίες και τους δημιουργούς τους, να ακουστούν και να ταρακουνήσουν τις βεβαιότητές μας».
Η φετινή διοργάνωση ξεπέρασε κάθε άλλη σε αριθμό ντοκιμαντέρ που υποβλήθηκαν για να προβληθούν στο διαγωνιστικό της τμήμα: 907 ταινίες από 92 χώρες. Τελικά επελέγησαν 42, από τις οποίες οι 35 θα προβληθούν σε παγκόσμια και ελληνική πρεμιέρα, ενώ πολλές από αυτές έχουν ταξιδέψει στα μεγαλύτερα κινηματογραφικά φεστιβάλ του κόσμου, όπως οι Κάννες, το Βερολίνο, η Βενετία, το Λοκάρνο, το Κάρλοβι Βάρι, το Άμστερνταμ (IDFA), η Κοπεγχάγη (CPX DOX). Εξόν από την Ελλάδα, στις τιμώμενες παρουσίες στο φεστιβάλ φέτος περιλαμβάνονται τα μέσα ενημέρωσης «Καθημερινή» από την χώρα μας και η ιταλική RAI. Τιμώμενο φεστιβάλ θα είναι το GrecDoc Φεστιβάλ ελληνικού ντοκιμαντέρ στο Παρίσι, ενώ τιμώμενο ακαδημαϊκό ίδρυμα η École Alsacienne (Παρίσι).
Εκείνο που καθιστά θετική ιδιομορφία του Beyond Borders, επίζηλο για κάθε δημιουργό, ιδίως δε τους νέους και μη καθιερωμένους ακόμη ντοκιμενταρίστες -προς τους οποίους ιδιαίτερα απευθύνεται το φεστιβάλ- είναι πως οι οθόνες του είναι ανοικτές. Πολλές από τις δημιουργίες που προβάλλονται στο ακριτικό νησί δεν είναι εύκολο να γίνουν αποδεκτές σε άλλες διοργανώσεις, που τηρούν πιο αυστηρά θεσμικά ή άλλου είδους κριτήρια. Επίσης το γεγονός ότι παρέχεται η δυνατότητα στους νέους δημιουργούς να αναζητήσουν χρηματοδότηση ή βοήθεια για τις μελλοντικές παραγωγές τους, με ένα δικτυωμένο co-production χάρις στη σύμπραξη του φεστιβάλ με το γερμανικό τηλεοπτικό δίκτυο ZDF και τον οργανωτικό του μηχανισμό, προσθέτει επιπλέον κύρος στο Beyond Borders.
Το φεστιβάλ θα φιλοξενήσει και φέτος 3 διαφορετικές σκηνές προβολών: Το κυρίως διαγωνιστικό τμήμα, το οποίο περιλαμβάνει 18 ταινίες τεκμηρίωσης μεσαίου και μεγάλου μήκους (ανάμεσά τους 4 ελληνικές παραγωγές) και το μicro διαγωνιστικό τμήμα, το οποίο περιλαμβάνει 24 ταινίες τεκμηρίωσης μικρού μήκους (ανάμεσα τους 3 ελληνικές παραγωγές), ενώ ως τρίτη σκηνή προβολών -εκτός διαγωνιστικού προγράμματος- θα υπάρχει η σκηνή του Πανοράματος, στην οποία θα φιλοξενούνται καθημερινά κινηματογραφικά αφιερώματα και ταινίες με δυνατό αποτύπωμα.
Οι ταινίες αγκαλιάζουν θεματικές που εκτείνονται σε ένα πολύ ευρύ πεδίο θεματικών ενοτήτων, που αντικατοπτρίζουν τα μεγάλα ερωτηματικά με τα οποία συνήθως καταπιάνεται το είδος. Οι κοινωνικές ταυτότητες, η προσφυγιά, το περιβάλλον, οι ιστορίες ενηλικίωσης και διαγενεακών σχέσεων, η κατάσταση των γυναικών κι οι μικρές, αθέατες, αλλά πάντα σημαντικές όταν φωτισθούν, ανθρώπινες ιστορίες. Άλλωστε ο ανθρωποκεντρισμός κι οι μεταιχμιακές καταστάσεις του ζην, αποτελούν τον βασικό άξονα στον οποίο διαρκώς περιστρέφεται το φεστιβάλ. Όπως κι η borderline, μεταιχμιακή εσχατιά του ακριτικού νησιού ως ένα άκρο ακρότατο που ταυτόχρονα κλείνει τον χάρτη και συσπειρώνει την εδαφική έκταση και παράλληλα αποτελεί άνοιγμα προς τα έξω, είναι συμβατή με τη φύση της τέχνης, η οποία ταυτόχρονα αποτυπώνει και συνάμα αποτελεί έναυσμα για μία «εφόρμηση» έξω από τα σύνορα του καθιερωμένου.
Κεντρικός άξονας του φετινού Πανοράματος είναι το αφιέρωμα στο ελληνικό ντοκιμαντέρ, με την προβολή οκτώ επιλεγμένων έργων: ταινιών και τηλεοπτικών επεισοδίων ντοκιμαντέρ από καταξιωμένους δημιουργούς, αλλά και από νέες, πολλά υποσχόμενες φωνές του χώρου. Όπως τονίζουν οι παραγωγοί του φεστιβάλ, αντανακλά ένα πολυφωνικό μωσαϊκό της ελληνικής παραγωγής ταινιών τεκμηρίωσης, που αποτυπώνει την εξέλιξη, την τόλμη και τη δημιουργική ανανέωση του είδους.
Στα δύο διαγωνιστικά τμήματα απονέμονται συνολικά 10 βραβεία, με κύρια το Χρυσό (Grand Prix) Στεφάνι της Μεγίστης (7.500 ευρώ) και τo Αργυρό και Χάλκινο Στεφάνι της Μεγίστης (3.000 και 2.000 ευρώ, αντίστοιχα).
Την κριτική επιτροπή του κυρίως διαγωνιστικού τμήματος του φετινού φεστιβάλ συγκροτούν ο διεθνώς αναγνωρισμένος Έλληνας σκηνοθέτης Τάσος Μπουλμέτης, πρόεδρος, η Claudia Bucher, commissioning editor στο ARTE GEIE και μέλος του διοικητικού συμβουλίου της EBU Documentary Experts Group, η Ευγενία Γιαννούρη, αναπληρώτρια καθηγήτρια του Τμήματος Κινηματογράφου και Οπτικοακουστικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Sorbonne Nouvelle, ο Jobst Knigge, σκηνοθέτης με διεθνές έργο και η Μαρία Λούκα, δημιουργός ντοκιμαντέρ, σεναριογράφος και δημοσιογράφος, πρόεδρος του ελληνικού παραρτήματος του οργανισμού Women in Film & Television (WIFT GR).
Την κριτική επιτροπή του διαγωνιστικού τμήματος μicro συγκροτούν προσωπικότητες από το χώρο της δημοσιογραφίας, της λογοτεχνίας και του κινηματογράφου, με πρόεδρο την Michaela Kolster, δημοσιογράφο και διευθύντρια προγράμματος του ZDF/PHOENIX. Συμμετέχουν επίσης ο Bruce Clark, συγγραφέας και αρθρογράφος με μακρά θητεία στον διεθνή Τύπο, o Άλεξ Σάκαλης, συγγραφέας και δημοσιογράφος, ο Gilles Perrin, καθηγητής γαλλικής λογοτεχνίας και κινηματογράφου, καθώς και ο Βασίλης Λουλές, σκηνοθέτης με σημαντικό έργο στο χώρο του ντοκιμαντέρ και της μυθοπλασίας.
Στην επιτροπή FIPRESCI συμμετέχουν οι κριτικοί κινηματογράφου Jan Storø, Έλλη Μαστόρου και Νικόλαος Αλέτρας.
Στην τελετή έναρξης του φεστιβάλ θα προβληθεί το βραβευμένο ντοκιμαντέρ Johatsu – Αυτοί που έγιναν καπνός των Andreas Hartmann και Arata Mori (Γερμανία, Ιαπωνία 2024) για τους ανθρώπους στην Ιαπωνία που εξαφανίζονται από προσώπου γης χωρίς να αφήνουν ίχνος, με τη βοήθεια των επονομαζόμενων εταιρειών «νυχτερινής μεταφοράς», οι οποίες διευκολύνουν τους ανθρώπους να χαθούν από την παρούσα ζωή τους. Γνωστοί ως «Johatsu» ή «αυτοί που γίνονται καπνός», αυτοί οι άνθρωποι αφήνουν τα πάντα πίσω τους προκειμένου να ξεκινήσουν μια νέα ζωή κάπου αλλού.
Όπως και κάθε χρονιά, έτσι και φέτος το φεστιβάλ θα πλαισιώσουν και μία πλειάδα από άλλες, παράλληλες, πολιτιστικές εκδηλώσεις. Μουσικές δράσεις από την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών και συναυλίες από τον Μίλτο Λογιάδη και Χρήστο Ζερμπίνο. Ακροβατικά σχήματα, πολυθεματικές εκδηλώσεις από παιδιά, αλλά και η έκθεση γλυπτικής του εικαστικού Αλέξανδρου Ζυγούρη, θα αποτελέσουν κι άλλα χρωματιστά νήματα στο φετινό υφάδι του φεστιβάλ. Το φεστιβάλ θα ολοκληρωθεί με την συναυλία του Κώστα Τριανταφυλλίδη.
Φορέας διοργάνωσης είναι το Ελληνικό Ίδρυμα Ιστορικών Μελετών (ΙΔΙΣΜΕ) σε συνεργασία με την Ecrans des Mondes (Παρίσι), ενώ πολύτιμη είναι η συνδρομή φορέων παγκόσμιου βεληνεκούς (ZDF, ARTE, BBC, RAI TV, Movies that Matter, IDF Prague, PHOENIX, FIPRESCI, Ecrans des Mondes κά).
Το φεστιβάλ πραγματοποιείται από το 2016 και κάθε Αύγουστο στο ακριτικό Καστελλόριζο με πρωτοβουλία του Ελληνικού Ιδρύματος Ιστορικών Μελετών (ΙΔΙΣΜΕ) και σε συνεργασία με τη γαλλική Ecrans des Mondes.
Γιώργης -Βύρων Δάβος
ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ
Please wait...