Έρευνα και εικαστικές εγκαταστάσεις “συναντιώνται” στην έκθεση της Νατάσας Μπιζά “Changing Grounds. Συμπληρωματικές αφηγήσεις στο Αρχείο της Εθνικής Πινακοθήκης”, που εγκαινιάζεται σήμερα 12 Νοεμβρίου 2025 στον Ενδιάμεσο Χώρο της Εθνικής Πινακοθήκης-Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου (ΕΠΜΑΣ). Η έκθεση, που θα διαρκέσει έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026, αφορά μια σειρά νέων έργων της εικαστικού, τα οποία αντλούν υλικό από το αρχείο της ΕΠΜΑΣ, αναδεικνύοντας λιγότερο γνωστές ή αθέατες πτυχές της ιστορίας και των συλλογών του μουσείου.
Όπως η ιστορία της “Εθνικής Καρτερίας”, του γλυπτού του Χρήστου Καπράλου (το γύψινο εκμαγείο ανήκει στις συλλογές της Εθνικής Πινακοθήκης), που αναπαριστά μια Ελληνίδα μάνα, τη μάνα του γλύπτη. Το γλυπτό τοποθετήθηκε τον Οκτώβριο του 1952 μπροστά από το Δημαρχείο της Ρόδου, όπου κατά την περίοδο της ιταλοκρατίας ήταν το Μέγαρο της Φασιστικής Ομοσπονδίας. Το μνημείο, που θα σχετιζόταν με την ανεξαρτησία των Δωδεκανήσων, εντασσόταν στο πολιτιστικό πρόγραμμα του Γενικού Διοικητή με στόχο την αποϊταλοποίηση της Δωδεκανήσου -στήθηκε στο σημείο όπου την ίδια περίοδο ορθώνονταν οι ανδριάντες του Καίσαρα και του Αυγούστου, δώρα του Μουσολίνι στην πόλη της Ρόδου.
Όμως η Εθνική Καρτερία δεν έμελλε να παραμείνει για πολύ στη θέση αυτή. Οι αντιδράσεις, όπως δείχνει η αρθρογραφία του τοπικού και αθηναϊκού Τύπου της εποχής, ήταν σφοδρές. “Δεν μπορούσαν με τίποτα να δεχτούν ότι μια χαροκαμένη μάνα, μια μάνα πονεμένη, μια γυναικεία φιγούρα μπορούσε να εκφράσει το εθνικό ιδεώδες”, αναφέρθηκε σήμερα το μεσημέρι κατά τη δημοσιογραφική παρουσίαση της έκθεσης. Η ιστορία του μνημείου, εντυπωσιακή όσο και η συνέχειά της, αποκαλύπτεται μέσα από την οπτικοακουστική αφήγηση ‘Εθνική Καρτερία | Η Βάση’ (διάρκειας 12′:56”), εκφωνημένη από την ίδια την καλλιτέχνιδα. Το έργο, που ανήκει στον θεματικό άξονα Συλλογές, αλλά και οι υπόλοιπες καλλιτεχνικές αφηγήσεις της Ν. Μπιζά, αποτελούν μια σύνθετη εικαστική πρόταση που αξιοποιούν ποικίλα εκφραστικά μέσα: βίντεο, καλλιτεχνικές εκτυπώσεις αρχειακών φωτογραφιών, χαράξεις σε ορείχαλκο, κατασκευές, εγκατάσταση στον χώρο, αναπαραγωγές αρχειακών εγγράφων και καλλιτεχνικό βιβλίο.
“Η έκθεση αυτή είναι τελείως διαφορετική από ό,τι έχει προηγηθεί και, μάλλον, από ό,τι θα ακολουθήσει. Είναι η πρώτη έκθεση που γίνεται στην Εθνική Πινακοθήκη με μία προσέγγιση καθαρά ερευνητική. Πάντοτε βέβαια υπάρχει έρευνα στις εκθέσεις, αλλά εδώ το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό είναι ότι η έρευνα της εικαστικού ξεκίνησε από την πηγή, τον πυρήνα, τις συλλογές και τα αρχεία. Κυρίως από τα αρχεία. Είναι μια έκθεση αρχειακής τέχνης και θεσμικής κριτικής”, δήλωσε στους δημοσιογράφους η Συραγώ Τσιάρα, γενική διευθύντρια της ΕΠΜΑΣ, η οποία εξηγεί περαιτέρω στο σημείωμά της: “Σε συνδυασμό με το εργαλείο της θεσμικής κριτικής -μια στρατηγική που αποσκοπεί στην ανάλυση και αποκάλυψη των μηχανισμών λειτουργίας και ισχύος των καλλιτεχνικών θεσμών- (η εικαστικός) μάς καλεί να ξανασκεφτούμε ποιες ιστορίες αξίζει να διατηρηθούν στη μνήμη μας και πώς μπορούν να επαναδιατυπωθούν εικαστικά στη σημερινή εποχή. Επιπλέον φωτίζει τη δυναμική των σχέσεων εξουσίας εντός των οποίων παράγεται το περιεχόμενο της γνώσης και δομούνται τα καθεστώτα αλήθειας”.
“Η έκθεση είναι αποτέλεσμα ενδελεχούς έρευνας της Νατάσας Μπιζά που επεξεργάστηκε και μελέτησε το αρχείο της Εθνικής Πινακοθήκης με μια βαθιά προσωπική και αναστοχαστική προσέγγιση. Από την έρευνά της προέκυψαν, ουσιαστικά, τρεις πυλώνες πάνω στους οποίους συγκροτήθηκε η έκθεση και αφορούν τους ανθρώπους, το κτίριο και τις συλλογές. Μέσα από τις εικαστικές αφηγήσεις της, η Νατάσα ανασυνθέτει και φωτίζει λεπτομέρειες από άγνωστες ή παραγνωρισμένες ιστορίες από την πορεία τόσο της Πινακοθήκης, όσων και των συλλογών, καλώντας μας να ξανασκεφτούμε, να ξαναδούμε τον τρόπο που θυμόμαστε, αφηγούμαστε, καταγράφουμε και, τελικά, συγκροτούμε τη συλλογική μας μνήμη”, είπε η επιμελήτρια Ελπινίκη Μεϊντάνη.
“Είχα την ελευθερία να ερευνήσω, να ψάξω, να μελετήσω το αρχείο. Με ενδιαφέρει πολύ αυτό που μένει στο περιθώριο, αυτό που το αρχείο δεν αποφασίζει να το δείξει ως κυρίαχη ιστορία, η αμηχανία -ας μου επιτραπεί η έκφραση- του αρχείου μπροστά σε ένα αρχειακό επεισόδιο”, δήλωσε η καλλιτέχνις, που παρουσίασε τα έργα της, μεταξύ των οποίων την οπτικοακουστική αφήγηση “Changing Grοunds, Οικόπεδα, διαμερίσματα, μέγαρα, στρατώνες και νεκροταφεία (2025)”, διάρκειας 15’45”, που αφορά τη μακρά διαδρομή προς την εξασφάλιση της μόνιμης έδρας της Εθνικής Πινακοθήκης, από το 1900, όταν ιδρύθηκε, έως το 1970, οπότε εγκαινιάστηκε το κτήριο Α ή το έργο “Κοπή βασιλόπιτας (2025)”, που διαρθρώνεται από 16 μέρη βασισμένα σε επεξεργασμένες αρχειακές φωτογραφίες της Εθνικής Πινακοθήκης, οι οποίες αποτυπώνουν στιγμιότυπα από την εκδήλωση της κοπής βασιλόπιτας των εργαζομένων το 1991.
Η έκθεση εντάσσεται στο πρόγραμμα περιοδικών εκθέσεων της Εθνικής Πινακοθήκης Ενδιάμεσος Χώρος και στοχεύει στην ενεργοποίηση του αρχείου όχι μόνο ως πηγή τεκμηρίωσης, αλλά και ως εργαλείο διαλόγου ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, μέσα από σύγχρονες καλλιτεχνικές και επιμελητικές πρακτικές. Το δημόσιο πρόγραμμα της έκθεσης περιλαμβάνει θεματικές ξεναγήσεις, εκπαιδευτικές δράσεις και την έκδοση δίγλωσσου καταλόγου.
ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ
Please wait...